Deze les raakt aan een van de diepste overtuigingen van het ego: het idee dat de wereld gevaarlijk is en dat jij jezelf voortdurend moet verdedigen. Volgens Een Cursus in Wonderen ontstaat bijna alle spanning, controlezucht, boosheid en angst vanuit deze overtuiging.
"Als ik me verdedig, word ik aangevallen."
Op het eerste gezicht lijkt dat een absurde uitspraak. In onze wereld leren we juist dat verdedigen verstandig is. Je bewaakt je grenzen, je bouwt zekerheden in, je maakt plannen en je bereidt je voor op mogelijke problemen.
De Cursus nodigt ons uit om nog eens dieper te kijken.
Niet naar wat we doen, maar naar de innerlijke overtuiging van waaruit we handelen.
Want waarom verdedig je jezelf eigenlijk?
Omdat je gelooft dat er werkelijk gevaar is.
Omdat je gelooft dat jij kwetsbaar bent.
Omdat je denkt dat iets buiten jou de macht heeft om jouw vrede af te nemen.
En precies daar begint volgens de Cursus de vergissing.
Wat verdedig je eigenlijk?
De les stelt een confronterende vraag.
Wát probeer je te beschermen?
Je reputatie?
Je gelijk?
Je bezit?
Je lichaam?
Je status?
Je ideeën over wie je bent?
Wanneer we eerlijk kijken, blijkt dat we vooral het zelfbeeld verdedigen dat we in de loop van ons leven hebben opgebouwd. Het ego heeft een identiteit gemaakt die voortdurend bevestiging nodig heeft.
Ik ben succesvol.
Ik ben een goede partner.
Ik ben een competente professional.
Ik ben spiritueel ontwikkeld.
Ik ben belangrijk.
Ik mag niet falen.
Zodra iemand dat beeld bedreigt, schieten we in de verdediging.
We verklaren onszelf.
We vallen terug aan.
We trekken ons terug.
We sluiten ons af.
We controleren.
We plannen.
We proberen de uitkomst te beheersen.
Maar iedere verdediging bevestigt onbewust:
"Ik ben kwetsbaar."
En daarmee versterken we juist de angst die we proberen te vermijden.
Verdedigen maakt angst groter
Het bijzondere inzicht van deze les is dat verdediging geen veiligheid creëert.
Ze bevestigt gevaar.
Wanneer jij een harnas aantrekt, vertel je jezelf dat er oorlog is.
Wanneer jij voortdurend controle probeert uit te oefenen, vertel je jezelf dat je het leven niet kunt vertrouwen.
Wanneer jij alles wilt plannen, vertel je jezelf dat je niet gedragen wordt.
Het ego noemt dit verstandig.
De Cursus noemt het angst.
Dat betekent niet dat je roekeloos moet leven of geen praktische keuzes meer maakt.
Het gaat over de innerlijke staat van waaruit je handelt.
Maak je plannen vanuit vertrouwen of vanuit angst?
Planning versus vertrouwen
Misschien is dit wel het meest uitdagende gedeelte van deze les.
"Een genezen denkgeest maakt geen plannen."
Dat betekent niet dat je geen agenda mag hebben of geen doelen mag stellen.
Het betekent dat je niet krampachtig probeert het leven te controleren.
Je maakt ruimte voor iets groters.
Je luistert.
Je stemt af.
Je laat je leiden.
Je bent bereid dat het leven een andere uitkomst heeft dan jij bedacht had.
In plaats van te zeggen:
"Ik weet precies hoe het moet."
Zeg je:
"Laat mij zien wat hier werkelijk gevraagd wordt."
Dat is geen passiviteit.
Dat is samenwerking.
Non dualistische duiding
In de grote non dualistische tradities klinkt dezelfde wijsheid.
Zen
In zen spreekt men over het loslaten van de "kleine geest". De kleine geest probeert alles te controleren, vergelijkt voortdurend en leeft vanuit voorkeur en afkeer.
De grote geest vertrouwt.
Niet omdat zij alles begrijpt, maar omdat zij ziet dat er geen afgescheiden zelf bestaat dat beschermd moet worden.
Wie ben je zonder je harnas?
Advaita Vedanta
Advaita stelt dat je ware natuur het Atman is, identiek aan Brahman, het absolute bewustzijn.
Wat oneindig is, hoeft niets te verdedigen.
Alle verdediging ontstaat vanuit identificatie met het tijdelijke lichaam en het persoonlijke verhaal.
De vraag luidt:
Wie wordt hier eigenlijk aangevallen?
Taoïsme
Het Taoïsme spreekt over wu wei, handelen zonder forceren.
Niet vanuit passiviteit, maar vanuit afstemming op de natuurlijke stroom van het leven.
Hoe harder je controleert, hoe meer je strijd ervaart.
Hoe meer je vertrouwt, hoe moeitelozer het leven zich ontvouwt.
Boeddhisme
Het boeddhisme leert dat het idee van een vast, afgescheiden zelf een illusie is.
Vasthouden en verdedigen veroorzaken dukkha, lijden.
Wanneer er geen "ik" is dat beschermd hoeft te worden, ontstaat mededogen en innerlijke vrijheid.
Christelijke mystiek
Jezus leefde radicale overgave.
"Niet mijn wil, maar Uw wil geschiede."
Dat is geen onderwerping uit zwakte.
Het is vertrouwen in een liefde die groter is dan het persoonlijke denken.
Toepassing voor professionals, leiders, trainers en coaches
Deze les is verrassend praktisch.
Hoeveel energie kost het om jezelf voortdurend te verdedigen?
In sales zie je het wanneer een klant kritiek heeft en je direct in de uitleg schiet.
In leiderschap zie je het wanneer feedback als een aanval wordt ervaren.
In teams zie je het wanneer mensen vooral bezig zijn hun positie veilig te stellen.
In coaching zie je het wanneer cliënten koste wat kost hun oude verhaal beschermen.
De uitnodiging is steeds dezelfde:
Vertraag.
Adem.
Onderzoek.
Wat probeer ik hier eigenlijk te verdedigen?
Mijn ego?
Mijn gelijk?
Mijn imago?
Mijn behoefte aan controle?
Of is er ruimte om werkelijk aanwezig te zijn?
Juist wanneer leiders hun verdedigingsmechanismen leren herkennen, ontstaat veiligheid.
Dan hoeven zij niet altijd gelijk te hebben.
Dan kunnen zij luisteren.
Dan ontstaat verbinding.
Voor salesprofessionals betekent dit dat afwijzing niet langer een aanval op hun identiteit wordt.
Voor coaches betekent dit dat zij hun cliënten begeleiden voorbij het verhaal dat beschermd wordt.
Voor iedereen betekent het meer rust.
Meer vertrouwen.
Meer beschikbaarheid voor wat het leven werkelijk vraagt.
Praktische oefening
Neem vandaag waar wanneer je in de verdediging schiet.
Misschien thuis.
Misschien op je werk.
Misschien in een gesprek.
Stel jezelf dan drie vragen.
Wat voel ik nu?
Wat probeer ik te beschermen?
Wie zou ik zijn als ik dit niet hoefde te verdedigen?
Adem vervolgens rustig in en uit.
En zeg in stilte:
Als ik me verdedig, word ik aangevallen.
Maar in mijn verdedigingsloosheid zal ik sterk zijn, en ontdekken wat mijn verdedigingen verbergen.
Misschien ontdek je dan dat onder alle angst iets aanwezig is wat nooit bedreigd is geweest.
Een stilte.
Een vertrouwen.
Een liefde.
En dat juist daar jouw werkelijke kracht ligt.
Reflectievraag
Waar in jouw leven kost het verdedigen van jezelf meer energie dan het oplevert? En wat zou er gebeuren als je daar, al is het maar voor één moment, koos voor vertrouwen in plaats van controle?
bodmamu