Soms raakt een les uit Een Cursus in Wonderen je direct. Niet omdat ze comfortabel is, maar juist omdat ze alles op zijn kop zet wat we gewend zijn te geloven.
“Ziekte is een verdediging tegen de waarheid.”
Dat is zo’n zin die weerstand kan oproepen. Want hoe kan ziekte nu een verdediging zijn? En betekent dit dan dat ziekte “eigen schuld” is? Nee. Dat is niet waar deze les over gaat.
Deze les kijkt niet alleen naar het lichaam, maar vooral naar de denkgeest. Naar de manier waarop wij onszelf zijn gaan zien. Naar de diepe identificatie met het lichaam, het verhaal, de angst en het afgescheiden ik.
Volgens deze les vergeten we wie we werkelijk zijn. We raken verstrikt in een identiteit die gebaseerd is op kwetsbaarheid, controle en overleving. Vanuit die vergetelheid ontstaan spanning, innerlijke strijd en verdedigingsmechanismen. Ziekte wordt hier gezien als één van die verdedigingsmechanismen. Niet als straf, maar als een poging van het ego om de waarheid buiten de deur te houden.
Want als ik volledig geloof dat ik een kwetsbaar lichaam ben, dan hoef ik niet te kijken naar de mogelijkheid dat ik in essentie vrij, heel en onaantastbaar ben.
Het lichaam als identiteit
De les zegt niet dat het lichaam slecht is. Het probleem ontstaat wanneer we denken dat het lichaam is wie wij zijn.
Dan wordt alles ineens bedreigend.
Pijn bevestigt mijn kwetsbaarheid
Veroudering bevestigt mijn angst
Ziekte bevestigt mijn sterfelijkheid
En zo blijft de aandacht volledig gericht op vorm, controle en overleving.
Maar diep vanbinnen leeft ergens het stille besef dat wij méér zijn dan dit tijdelijke lichaam. Juist dat besef maakt het ego ongemakkelijk. De waarheid begint door de scheuren heen te schijnen.
En precies op dat moment ontstaan vaak nieuwe verdedigingsmechanismen. Drukte, afleiding, angst, conflict, controle, lichamelijke spanning of identificatie met problemen.
Niet bewust. Maar wel heel snel.
De kern van deze les
Deze les nodigt uit om eerlijk te kijken:
Waar verdedig ik mezelf nog tegen het leven?
Waar houd ik vast aan angst?
Waar geloof ik dat ik afgescheiden ben?
Waar maak ik mijn lichaam tot mijn identiteit?
En misschien nog dieper:
Durf ik toe te laten dat ik in essentie al heel ben?
Vanuit non dualistische stromingen
Zen
Binnen zen draait alles om direct aanwezig zijn met wat er is. Zonder verhaal. Zonder verzet.
Lijden ontstaat niet alleen door pijn, maar vooral door identificatie met gedachten over pijn. Het lichaam mag ziek zijn, maar het bewustzijn zelf blijft open en onaangetast.
Zen nodigt uit om zelfs ziekte volledig te ontmoeten zonder jezelf erin te verliezen.
Niet:
“Waarom overkomt mij dit?”
Maar:
“Wat blijft er over wanneer ik stop met vechten?”
Advaita Vedanta
In Advaita Vedanta wordt gezegd:
Jij bent niet het lichaam
Jij bent niet de denkgeest
Jij bent het bewustzijn waarin dit alles verschijnt
Dat sluit sterk aan bij deze les.
Ramana Maharshi bleef zelfs tijdens ernstige ziekte verwijzen naar het Zelf dat nooit geboren werd en dus ook niet ziek kan worden.
Het lichaam verandert
Het bewustzijn blijft
Boeddhisme
Binnen het boeddhisme is vergankelijkheid een fundamenteel inzicht. Alles verandert. Ook het lichaam.
Het lijden ontstaat wanneer we ons vastklampen aan controle, zekerheid en identiteit.
De uitnodiging is niet om ziekte te ontkennen, maar om te ontdekken dat vrede mogelijk blijft, zelfs midden in verandering.
Taoïsme
Het taoïsme kijkt naar harmonie met de natuurlijke stroom van het leven.
Veel spanning ontstaat doordat wij voortdurend proberen te controleren wat van nature beweegt. Ziekte wordt soms gezien als een signaal van innerlijke disbalans of verzet tegen de stroom.
Genezing ontstaat wanneer we weer zachter worden en terugkeren naar eenvoud en natuurlijkheid.
Soefisme
Binnen het soefisme wordt ziekte soms gezien als iets dat het hart opent.
Wanneer controle wegvalt en het ego breekt, ontstaat ruimte voor overgave, liefde en nabijheid tot God.
Niet het lichaam staat centraal, maar het ontwaken van het hart.
Gnostiek
De gnostiek zegt dat de mens vergeten is wie hij werkelijk is.
De wereld van vorm en identificatie houdt ons gevangen in een beperkte werkelijkheid. Werkelijke genezing ontstaat door innerlijk herinneren. Door weer te ontwaken uit de identificatie met de vorm.
Hoe kijken traditionele religies hiernaar?
Hoewel deze les behoorlijk radicaal klinkt, zijn er ook raakvlakken met traditionele religies.
Christendom
Binnen het christendom wordt ziekte meestal niet gezien als schuld of als een bewuste keuze. Wel wordt de wereld gezien als een plek waarin lijden en vergankelijkheid bestaan.
Tegelijk zie je in de christelijke mystiek opvallend veel overeenkomsten met non dualiteit.
Jezus Christus spreekt voortdurend over het Koninkrijk van God dat al in ons aanwezig is. Mystici zoals Franciscus van Assisi en Meister Eckhart wezen op een diepere identiteit voorbij het ego en het lichaam.
De nadruk ligt vaak minder op:
“Ziekte is illusie”
en meer op:
“Gods liefde blijft aanwezig, zelfs midden in lijden.”
Islam
Binnen de islam wordt ziekte vaak gezien als een beproeving én als een mogelijkheid tot verdieping van vertrouwen en overgave aan Allah.
Het lichaam verdient zorg en respect, maar uiteindelijk draait het om de relatie met God en het zuiveren van het hart.
Ook hier ligt de nadruk op overgave in plaats van controle.
Hindoeïsme
In veel hindoeïstische stromingen wordt het lichaam gezien als tijdelijk voertuig van bewustzijn.
Vooral binnen Advaita zie je sterke overeenkomsten met deze les. Het ware Zelf blijft onaangetast door geboorte, ziekte of dood.
Een belangrijke nuance
Deze les vraagt niet om ontkenning van ziekte. Ook niet om schuldgevoel.
Ze vraagt om bewustwording.
Om te zien hoe diep wij onszelf zijn gaan verwarren met vorm, angst en identiteit.
En misschien ontstaat er dan langzaam ruimte voor een ander perspectief:
Dat er iets in jou aanwezig is dat nooit ziek is geworden.
Nooit beschadigd is geraakt.
Nooit afgescheiden is geweest.
Een stille aanwezigheid
Onder alle verhalen
Onder alle angst
Onder alle vormen
Misschien is dát de waarheid waar deze les naar verwijst.
Jacco
Reactie plaatsen
Reacties