Deze les behoort tot de meest radicale lessen van Een Cursus in Wonderen. Op het eerste gezicht lijkt ze over lichamelijke dood te gaan. Maar wanneer je dieper kijkt, zie je dat de cursus iets veel fundamentelers bedoelt.
De les zegt niet alleen dat de dood een illusie is. Ze zegt dat alles wat voortkomt uit het geloof in afgescheidenheid een vorm van doodsdenken is.
Wanneer je jezelf ziet als een beperkt individu dat moet vechten om te overleven, wanneer je leeft vanuit angst, tekort, schuld, afwijzing of onzekerheid, dan leef je volgens de cursus vanuit de gedachte van de dood.
De dood is dan niet alleen het moment waarop het lichaam stopt. De dood is iedere gedachte die ontkent wie je werkelijk bent.
Wat betekent dood volgens deze les?
De cursus noemt allerlei vormen waarin de dood zich vermomt:
Angst.
Twijfel.
Woede.
Jaloezie.
Gebrek aan vertrouwen.
Zorgen over het lichaam.
De wens om iemand anders te zijn.
Dat lijkt misschien vreemd. Toch is het logisch wanneer je begrijpt wat de cursus bedoelt.
Al deze gevoelens ontstaan vanuit dezelfde overtuiging:
“Ik ben een afzonderlijk wezen dat iets mist.”
En zodra je gelooft dat je iets mist, ontstaat angst.
Zodra angst ontstaat, ontstaat strijd.
Zodra strijd ontstaat, ontstaat lijden.
Dat is wat de cursus de aanbidding van de dood noemt.
Niet omdat je dood wilt gaan, maar omdat je gelooft dat je een sterfelijk wezen bent.
Wat is de kern van deze les?
De cursus stelt een eenvoudige vraag:
Ben je werkelijk een lichaam dat tijdelijk bewustzijn bezit?
Of ben je bewustzijn dat tijdelijk een lichamelijke ervaring heeft?
Dat verschil verandert alles.
Wanneer je jezelf uitsluitend als lichaam ziet, lijkt de dood onvermijdelijk.
Wanneer je jezelf kent als geest, bewustzijn of het eeuwige Zelf, verliest de dood zijn absolute macht.
Het lichaam kan veranderen.
Het lichaam kan verouderen.
Het lichaam kan sterven.
Maar wat jij werkelijk bent blijft onaangetast.
De non dualistische visie
Vrijwel alle grote non dualistische tradities wijzen naar dezelfde waarheid.
Advaita Vedanta
In Advaita is jouw ware natuur Atman.
Atman is niet geboren.
Atman sterft niet.
Atman is identiek aan Brahman, het absolute bewustzijn.
De angst voor de dood ontstaat doordat we ons identificeren met lichaam en persoonlijkheid. Dat noemt men Maya, de illusie van afgescheidenheid.
Deze les sluit daar bijna volledig bij aan.
Zen Boeddhisme
Zen spreekt minder over een eeuwige ziel.
Zen wijst op Sunyata, leegte.
Dat betekent niet nietsheid.
Het betekent dat geen enkel verschijnsel een afzonderlijk, onafhankelijk bestaan heeft.
Wanneer er geen afzonderlijk zelf bestaat, wie zou er dan kunnen sterven?
Zenmeesters zeggen vaak:
“Laat sterven wat nooit werkelijk heeft geleefd.”
Daarmee bedoelen zij het ego.
Taoïsme
Het Tao wordt niet geboren en sterft niet.
Alle vormen verschijnen en verdwijnen binnen het Tao zoals golven verschijnen en verdwijnen in de oceaan.
De golf verdwijnt.
Het water blijft.
Zo kijkt deze les ook naar het leven.
Soefisme
De soefi’s spreken over Fana, het oplossen van het afzonderlijke zelf.
Wat sterft is het ego.
Wat overblijft is de eeuwige aanwezigheid van God.
De mysticus ontdekt dat hij nooit werkelijk afgescheiden is geweest van de Bron.
Gnostiek
De gnostici zagen de materiële wereld als een tijdelijke droom waarin de mens vergeten is wie hij werkelijk is.
Verlossing ontstaat door gnosis, innerlijk weten.
Wanneer het weten terugkeert, verdwijnt de angst voor de dood.
De traditionele religies
Christendom
Het christendom leert dat het leven sterker is dan de dood.
De opstanding van Christus symboliseert dat Gods leven niet vernietigd kan worden.
De cursus gaat nog een stap verder en zegt dat de dood zelf nooit werkelijk heeft bestaan.
Islam
In de islam sterft de ziel niet.
Het lichaam keert terug naar de aarde, maar de mens leeft voort in Gods werkelijkheid.
Allah is Al Hayy, de Eeuwig Levende.
Hindoeïsme
Het lichaam verandert zoals kleding wordt verwisseld.
Het Zelf blijft.
Dit idee wordt prachtig beschreven in de Bhagavad Gita.
Boeddhisme
Het boeddhisme spreekt niet over een blijvende ziel, maar leert wel dat geboorte en dood slechts verschijnselen zijn binnen een grotere werkelijkheid die niet door ontstaan en vergaan wordt beperkt.
Wat betekent dit voor professionals, leiders, coaches en ondernemers?
De meeste mensen zijn niet bang voor de fysieke dood.
Ze zijn bang voor psychologische dood.
Bang om te falen.
Bang om afgewezen te worden.
Bang om status te verliezen.
Bang om controle kwijt te raken.
Bang om niet goed genoeg te zijn.
Deze angsten sturen ongemerkt veel gedrag aan.
Een manager houdt vast aan controle.
Een ondernemer durft niet te vernieuwen.
Een verkoper vermijdt een moeilijk gesprek.
Een coach durft geen confronterende vraag te stellen.
Steeds probeert het ego zichzelf te beschermen.
Deze les nodigt uit om te onderzoeken:
“Wat in mij is eigenlijk bang om te sterven?”
Vaak blijkt dat niet jouw ware Zelf te zijn.
Het is een zelfbeeld.
Een identiteit.
Een verhaal.
Een rol.
Wanneer je bereid bent dat los te laten ontstaat vrijheid.
De beste leiders zijn vaak mensen die niet langer hun identiteit hoeven te verdedigen.
Ze kunnen luisteren.
Ze kunnen leren.
Ze kunnen toegeven dat ze iets niet weten.
Ze kunnen authentiek zijn.
Niet omdat ze zwak zijn.
Maar omdat ze ontdekt hebben dat hun werkelijke waarde niet afhankelijk is van succes, status of erkenning.
Praktische oefening
Wanneer je vandaag angst, irritatie of onzekerheid voelt, stel jezelf dan rustig deze vraag:
“Wat ben ik bang te verliezen?”
En daarna:
“Is dat werkelijk wie ik ben?”
Blijf enkele ogenblikken stil.
Vaak ontdek je dat de angst verbonden is met een beeld van jezelf.
Niet met je ware wezen.
Daarachter ligt iets dat niet geraakt wordt.
Iets dat altijd aanwezig is.
Iets dat niet geboren werd en daarom ook niet kan sterven.
Samenvatting
Les 163 nodigt ons uit om voorbij de grootste menselijke angst te kijken.
Niet door de dood te ontkennen.
Maar door te ontdekken dat wat wij werkelijk zijn nooit geboren is en daarom ook nooit kan sterven.
Het lichaam komt en gaat.
Gedachten komen en gaan.
Emoties komen en gaan.
Rollen komen en gaan.
Maar het bewustzijn waarin dit alles verschijnt blijft.
Dat is de vrijheid waar deze les naar verwijst.
Dat is de vrijheid van de Zoon van God.
bodmamu