De zesde les van Een Cursus in Wonderen gaat opnieuw een stap dieper. Waar de vorige les stelde dat we nooit onvrede voelen om de reden die we denken, zegt deze les iets dat nog radicaler klinkt:
"Ik voel onvrede omdat ik iets zie wat er niet is."
Dat kan op het eerste gezicht vreemd of zelfs provocerend overkomen. Want als iemand iets kwetsends zegt, als er financiële zorgen zijn of als een relatie onder druk staat, dan lijkt het toch duidelijk wat de oorzaak van onze onvrede is.
Toch nodigt deze les ons uit om met een open geest te onderzoeken of onze interpretatie van de situatie werkelijk de enige waarheid is.
Wat betekent dit in gewone taal?
Wanneer we boos, angstig of verdrietig zijn, reageren we meestal niet alleen op wat er feitelijk gebeurt. We reageren vooral op het verhaal dat onze geest er onmiddellijk van maakt.
Iemand reageert kortaf.
Het feit is: iemand sprak weinig woorden.
Onze interpretatie kan zijn:
"Hij respecteert me niet."
"Zij vindt mij niet belangrijk."
"Ik heb iets verkeerd gedaan."
"Dit gaat mislopen."
We ervaren vervolgens emoties alsof deze interpretaties onomstotelijke feiten zijn.
De les zegt niet dat gebeurtenissen niet plaatsvinden. Zij zegt dat wij vaak een betekenis, intentie of bedreiging waarnemen die er in werkelijkheid niet is.
We zien door de bril van angst, oude pijn, overtuigingen en verwachtingen.
Het mechanisme van projectie
Volgens Een Cursus in Wonderen projecteert de geest haar innerlijke overtuigingen naar buiten.
Als ik diep van binnen geloof dat ik niet goed genoeg ben, zie ik afwijzing sneller.
Als ik geloof dat de wereld onveilig is, zie ik overal gevaar.
Als ik geloof dat liefde schaars is, zie ik sneller verlies en tekort.
Mijn waarneming is dan niet neutraal. Ik zie niet alleen wat er is. Ik zie vooral wat mijn denkgeest verwacht te zien.
Deze les nodigt uit tot bescheidenheid:
Misschien weet ik niet werkelijk wat hier gebeurt.
En juist daarin ontstaat ruimte voor vrede.
De non dualistische benadering
Binnen het zenboeddhisme wordt vaak gesproken over het onderscheid tussen directe ervaring en het verhaal dat de geest eraan toevoegt.
Er is horen.
Dan ontstaat: "Hij bekritiseert mij."
Er is zien.
Dan ontstaat: "Dit is een probleem."
Er is voelen.
Dan ontstaat: "Dit mag er niet zijn."
Zen nodigt uit terug te keren naar wat er werkelijk aanwezig is, vóór de interpretatie.
In de Advaita Vedanta wordt gesproken over Maya, de sluier van vergissing waardoor wij projecties aanzien voor werkelijkheid. We zien niet de dingen zoals ze zijn, maar zoals onze geconditioneerde geest ze inkleurt.
Het taoïsme wijst erop dat verzet tegen wat is, voortkomt uit onze ideeën over hoe het zou moeten zijn. Door terug te keren naar de Tao, de natuurlijke stroom van het leven, ontstaat eenvoud en ontspanning.
Binnen het soefisme wordt gesproken over de sluiers van het ego die verhinderen dat wij de werkelijkheid helder zien. Het hart wordt gezuiverd zodat het een spiegel kan worden waarin de waarheid zichtbaar wordt.
Vanuit traditionele religies
Binnen het christendom klinkt Jezus' oproep:
"Oordeelt niet."
Niet omdat onderscheidingsvermogen verkeerd is, maar omdat onze oordelen vaak gekleurd zijn door angst en eigenbelang.
In het hindoeïsme verwijst Avidya, onwetendheid, naar het niet zien van de diepere werkelijkheid achter onze tijdelijke interpretaties.
Het boeddhisme leert dat lijden ontstaat doordat wij vasthouden aan mentale constructies alsof zij absolute waarheid zijn.
Hoewel de taal verschilt, wijzen deze tradities in dezelfde richting:
Onze geest ziet niet altijd helder. Werkelijke vrede ontstaat wanneer wij bereid zijn onze interpretaties ter discussie te stellen.
Toepassing voor professionals, leiders en coaches
Juist in organisaties veroorzaakt deze les veel onnodig lijden.
Een medewerker reageert afwijzend.
Een manager denkt: Hij ondermijnt mijn gezag.
Een klant stelt kritische vragen.
Een verkoper denkt: Ik verlies deze deal.
Een collega loopt langs zonder te groeten.
De gedachte ontstaat: Er is iets mis tussen ons.
Vaak handelen we vervolgens vanuit deze aannames.
Een bewuste professional leert een tussenruimte creëren.
Hij vraagt zich af:
Wat zijn de feiten?
Welke betekenis geef ik eraan?
Weet ik zeker dat mijn interpretatie waar is?
Welke andere verklaring is mogelijk?
Deze houding vergroot emotionele intelligentie, voorkomt escalatie en leidt tot betere beslissingen.
Voor coaches is dit een krachtige interventie. Veel cliënten lijden niet alleen onder omstandigheden, maar onder de verhalen die zij erover zijn gaan geloven.
Door nieuwsgierig te onderzoeken wat feitelijk aanwezig is en wat interpretatie is, ontstaat vrijheid.
Praktische oefening
Neem vandaag een moment waarop je onvrede ervaart.
Vul vervolgens de zin in:
"Ik voel me ... over ... omdat ik iets zie wat er niet is."
Bijvoorbeeld:
"Ik voel me boos op mijn collega omdat ik iets zie wat er niet is."
"Ik voel me bezorgd over mijn toekomst omdat ik iets zie wat er niet is."
"Ik voel me verdrietig over deze situatie omdat ik iets zie wat er niet is."
Vraag jezelf daarna af:
Welke betekenis geef ik hieraan?
Weet ik zeker dat dit waar is?
Wat als ik niet het volledige plaatje zie?
Vaak ontstaat er dan al wat meer ruimte, zachtheid en helderheid.
Tot slot
Deze les vraagt niet om naïviteit. Zij vraagt om nederigheid.
Niet alles wat ik denk, is waar.
Niet elke angst voorspelt de toekomst.
Niet elk oordeel weerspiegelt de werkelijkheid.
Misschien zie ik slechts een deel van het verhaal.
En misschien ontstaat vrede precies op het moment dat ik bereid ben toe te geven:
"Ik weet het nog niet zeker. Laat me opnieuw kijken."
Daar begint een andere manier van leven. Minder geleid door projectie en meer door aanwezigheid, wijsheid en liefde.
bodmamu