We zijn vaak geneigd te geloven dat alles wat we denken waar is. We identificeren ons met onze gedachten. We denken: ik ben boos, ik ben onzeker, ik ben succesvol, ik ben een mislukkeling. Deze les zet daar een verrassende eerste stap tegenover.
"Deze gedachten betekenen niets. Ze zijn net als de dingen die ik zie."
Dat klinkt misschien vreemd. Hoe kunnen onze gedachten nu geen betekenis hebben? Ze voelen immers vaak heel belangrijk. Toch nodigt deze les je uit om een onderscheid te maken tussen de gedachten die voortdurend door je hoofd trekken en een diepere laag van bewustzijn die daaronder aanwezig is.
De meeste gedachten ontstaan automatisch. Ze zijn gebaseerd op herinneringen, angsten, verlangens, overtuigingen, verwachtingen en oude conditioneringen. Ze reageren op wat er gebeurt, zonder dat we er bewust voor kiezen. Ze komen en gaan als wolken aan de hemel.
De les zegt niet dat je gedachten niet bestaan. Ze zegt dat ze niet de uiteindelijke waarheid over jou vertegenwoordigen. Ze zeggen niets over wie jij in essentie bent.
Wanneer je een gedachte opmerkt als:
"Ik maak me zorgen over mijn werk."
of
"Ik hoop dat mensen mij waarderen."
of
"Ik ben boos op die persoon."
dan oefen je met:
"Deze gedachte over mijn werk betekent niets. Ze is net als de dingen die ik hier zie."
Je hoeft die gedachte niet weg te duwen. Je hoeft haar ook niet te analyseren. Je merkt haar simpelweg op en laat haar zijn.
Dat is een eerste oefening in innerlijke vrijheid.
Van identificatie naar aanwezigheid
In onze gewone manier van leven zijn we volledig samengevallen met onze gedachten. We geloven alles wat het denken vertelt. Deze les creëert ruimte tussen jou en je denkactiviteit.
Je bént niet je gedachten.
Jij bent degene die zich bewust is van die gedachten.
Dat betekent niet dat gedachten verdwijnen. Het betekent dat hun macht afneemt.
Je hoeft niet langer elke gedachte serieus te nemen.
Non dualistische duiding
Binnen het zenboeddhisme wordt vaak gesproken over de apenmind, de rusteloze geest die van tak naar tak springt. Tijdens zazen leer je niet om gedachten te stoppen, maar om ze voorbij te laten trekken zonder erin mee te gaan.
In de Advaita Vedanta wordt onderscheid gemaakt tussen de veranderlijke inhoud van het bewustzijn en het onveranderlijke bewustzijn zelf. Gedachten behoren tot de wereld van Maya, de voortdurende beweging van vormen. Wie je werkelijk bent is Atman, het stille gewaarzijn waarin deze verschijnselen verschijnen.
Het taoïsme spreekt over terugkeren naar eenvoud. Hoe meer we vastgrijpen aan onze mentale verhalen, hoe verder we afdrijven van de natuurlijke stroom van de Tao.
Binnen de soefi traditie worden gedachten soms gezien als sluiers die het hart bedekken. Door innerlijke herinnering, dhikr, wordt het hart weer helder en ontvankelijk voor het goddelijke.
Het christelijke contemplatieve pad kent een vergelijkbaar inzicht. Niet iedere gedachte komt voort uit Gods stem. In de stilte leert men onderscheiden wat uit angst voortkomt en wat uit liefde geboren wordt.
De taal verschilt, maar de richting is dezelfde. Je bent groter dan de voortdurende stroom van denken.
Toepassing voor professionals, leiders, trainers en coaches
Juist in het professionele leven worden we vaak bestuurd door automatische gedachten.
"Ik moet perfect zijn."
"Deze klant vindt mij waarschijnlijk niet goed genoeg."
"Mijn team waardeert mij niet."
"Als dit mislukt, ben ik gefaald."
Wanneer je deze gedachten als absolute waarheid beschouwt, bepalen ze je gedrag. Je reageert vanuit spanning, verdediging of bewijsdrang.
Deze les biedt een andere mogelijkheid.
Merk de gedachte op.
Benoem haar.
Erken dat het een gedachte is en niet noodzakelijk de werkelijkheid.
Vanuit die ruimte ontstaat keuzevrijheid.
De leider reageert minder impulsief.
De coach luistert zonder direct te interpreteren.
De salesprofessional hoeft afwijzing niet persoonlijk te maken.
De trainer hoeft niet voortdurend bezig te zijn met de vraag hoe hij overkomt.
Er ontstaat aanwezigheid.
En vanuit aanwezigheid ontstaat vaak meer helderheid, creativiteit en verbinding dan vanuit eindeloos denken.
Een krachtige coachvraag kan zijn:
"Is dit een feit, of is dit een gedachte die je op dit moment gelooft?"
Alleen die vraag kan al een wonder van bewustwording in gang zetten.
Praktische oefening voor vandaag
Neem drie of vier keer op de dag ongeveer een minuut de tijd.
Sluit eventueel je ogen.
Merk op welke gedachten aanwezig zijn.
Zonder oordeel zeg je bijvoorbeeld:
"Deze gedachte over mijn planning betekent niets."
"Deze gedachte over mijn partner betekent niets."
"Deze gedachte over mijn toekomst betekent niets."
"Deze gedachte over mijn gezondheid betekent niets."
Je hoeft niets te veranderen.
Je hoeft nergens vanaf.
Je oefent slechts in het herkennen dat gedachten verschijnen in bewustzijn, maar niet bepalen wie jij werkelijk bent.
Misschien ontdek je dan iets opmerkelijks.
Achter de voortdurende stroom van gedachten is er al rust.
Achter de verhalen is er al ruimte.
Achter het denken ben jij er al.
bodmamu