Deze les kan in eerste instantie schokkend overkomen. "Ik heb de wereld die ik zie bedacht." Het lijkt bijna alsof Een Cursus in Wonderen zegt dat jij verantwoordelijk bent voor alles wat er in de wereld gebeurt. Maar dat is niet wat hier bedoeld wordt.
De les gaat niet over schuld, maar over vrijheid.
Wat betekent deze les in hedendaagse taal?
We leven niet alleen in de wereld van feiten. We leven vooral in de wereld van interpretaties. Twee mensen kunnen exact dezelfde gebeurtenis meemaken en er een totaal andere ervaring van hebben.
De één ervaart kritiek als een aanval.
De ander ervaart dezelfde woorden als waardevolle feedback.
De situatie is dezelfde. De betekenis die eraan wordt gegeven verschilt.
De Cursus nodigt je uit om te onderzoeken hoeveel van jouw ervaring wordt gevormd door overtuigingen, verwachtingen, herinneringen, angsten en verlangens. De wereld die jij ervaart is voor een groot deel een mentale constructie.
Dat betekent niet dat gebeurtenissen niet plaatsvinden. Het betekent dat jouw lijden vaak voortkomt uit het verhaal dat je erover vertelt.
Wanneer je dat verhaal hebt gemaakt, kun je het ook weer loslaten.
Daarin ligt bevrijding.
Van slachtofferschap naar schepperschap
In de vorige les stond centraal dat je geen slachtoffer bent van de wereld die je ziet.
Deze les gaat een stap verder.
Als je geen slachtoffer bent, wie ben je dan?
Dan ben je degene die betekenis geeft.
Je hebt misschien niet gekozen wat er gebeurt, maar je hebt wel invloed op hoe je het ziet. Vanuit die manier van kijken ontstaat jouw ervaring.
Wanneer je gelooft dat mensen tegen je zijn, zul je overal bevestiging vinden.
Wanneer je gelooft dat het leven je ondersteunt, zul je andere signalen opmerken.
Onze denkgeest selecteert voortdurend wat past bij onze overtuigingen.
De uitnodiging van deze les is daarom:
"Misschien is wat ik zie niet de waarheid, maar mijn interpretatie ervan."
De non dualistische benadering
In veel non dualistische tradities klinkt een vergelijkbaar inzicht door.
Binnen het Advaita Vedanta spreekt men over Maya, de sluier van projecties waardoor de werkelijkheid wordt waargenomen vanuit afgescheiden identiteit. Het ego denkt: "Dit overkomt mij." Het diepere Zelf, Atman, ontdekt dat het één is met Brahman, het absolute bewustzijn.
Binnen het Zenboeddhisme wordt benadrukt dat we de werkelijkheid niet rechtstreeks ontmoeten, maar via concepten, voorkeuren en afkeuren. Het lijden ontstaat wanneer we onze gedachten aanzien voor de werkelijkheid zelf.
Het Taoïsme leert dat strijd ontstaat wanneer we ons verzetten tegen de stroom van het Tao. Onze mentale etiketten brengen ons uit harmonie met wat is.
In de Soefi traditie wordt gesproken over de sluiers van het ego die het zicht op de goddelijke werkelijkheid vertroebelen. De wereld die wij zien is gekleurd door onze identificaties.
De gnostische tradities maken onderscheid tussen de uiterlijke schijnwereld en de innerlijke kennis, de gnosis, die bevrijdt.
De overeenkomst is opvallend. Niet de werkelijkheid zelf veroorzaakt ons lijden, maar onze identificatie met de verhalen die wij erover hebben gemaakt.
Vanuit traditionele religies
Ook binnen het christendom vinden we echo's hiervan terug. Jezus zegt in het evangelie dat het oog de lamp van het lichaam is. Hoe je kijkt, bepaalt hoe je leeft. Het Koninkrijk van God begint met een innerlijke omkering.
Binnen de islam wordt het hart gezien als een spiegel. Wanneer die spiegel bedekt raakt door angst, trots of gehechtheid, zien we niet helder. Zuivering van het hart brengt een helderder zicht.
Het hindoeïsme wijst eveneens op de invloed van Maya en de noodzaak onderscheidingsvermogen, Viveka, te ontwikkelen tussen het vergankelijke en het werkelijke.
Hoewel de taal verschilt, wijzen deze tradities naar hetzelfde menselijke vermogen om wakker te worden uit automatische interpretaties.
Toepassing voor professionals, leiders, trainers en coaches
Deze les is bijzonder relevant in organisaties.
Een manager denkt:
"Mijn team is ongemotiveerd."
Een verkoper denkt:
"De klant vindt mij niet goed genoeg."
Een ondernemer denkt:
"De markt zit tegen."
Een trainer denkt:
"Deze groep staat niet open."
Vaak worden deze gedachten ervaren als objectieve feiten.
Maar zijn het feiten?
Of zijn het interpretaties?
Effectieve leiders onderzoeken voortdurend hun eigen aannames. Ze herkennen dat hun perceptie hun gedrag beïnvloedt en daarmee mede de resultaten die ze creëren.
Een coach kan hierbij vragen stellen als:
-
Welke betekenis geef je aan deze situatie?
-
Wat weet je werkelijk zeker?
-
Welk verhaal vertel je jezelf?
-
Hoe zou iemand anders hiernaar kijken?
-
Welke nieuwe mogelijkheid ontstaat als je deze interpretatie loslaat?
Bewust leiderschap begint bij het besef dat we niet reageren op de werkelijkheid, maar op ons beeld van de werkelijkheid.
Door dat beeld te onderzoeken ontstaat ruimte voor creativiteit, verbinding en wijsheid.
Praktische oefening voor vandaag
Wanneer iets je raakt, irriteert of uit balans brengt, pauzeer dan even.
Adem rustig in en uit.
Vraag jezelf af:
Wat zie ik hier precies?
Welke betekenis geef ik eraan?
Is dit een feit of een interpretatie?
Zeg vervolgens zacht tegen jezelf:
"Ik heb deze situatie zoals ik die zie bedacht."
Niet als verwijt.
Niet vanuit schuld.
Maar als herinnering dat jouw manier van kijken niet vaststaat.
Wat bedacht is, kan opnieuw bekeken worden.
Wat opnieuw bekeken wordt, kan verzachten.
En wat verzacht, opent de deur naar een grotere werkelijkheid dan het verhaal van het ego.
Reflectievraag
Welk verhaal over jezelf, een ander of het leven ben jij zo vaak gaan herhalen dat je bent gaan geloven dat het de werkelijkheid is?
Misschien is vandaag de dag om dat verhaal met mildheid ter discussie te stellen.
Misschien ontstaat er dan ruimte om opnieuw te zien.
bodmamu