De vijftiende les van Een Cursus in Wonderen is opnieuw een uitnodiging om een diepgewortelde aanname te onderzoeken. We denken dat wij simpelweg een objectieve werkelijkheid waarnemen. We geloven dat onze ogen registreren wat er buiten ons aanwezig is. Deze les zet daar een groot vraagteken bij.
"Mijn gedachten zijn beelden die ik heb gemaakt."
Dat klinkt misschien vreemd. We hebben immers het gevoel dat de wereld gewoon vóór ons bestaat. Toch nodigt deze les ons uit om te onderzoeken hoeveel van wat wij zien eigenlijk bestaat uit interpretaties, herinneringen, verwachtingen, oordelen en overtuigingen.
Wanneer je iemand ontmoet, zie je dan werkelijk die persoon? Of zie je ook eerdere ervaringen, vooroordelen, hoop, angst en projecties?
Wanneer je naar jezelf kijkt, zie je dan wie je werkelijk bent? Of zie je het beeld dat je jarenlang over jezelf hebt opgebouwd?
De Cursus zegt niet dat er helemaal niets buiten jou bestaat. Ze zegt dat jouw ervaring van de wereld grotendeels wordt gevormd door de beelden die jouw geest ervan maakt.
Beelden maken in plaats van zien
Volgens deze les gebruiken wij onze ogen niet om werkelijk te zien. Wij gebruiken ze om onze innerlijke overtuigingen bevestigd te krijgen.
We zien niet alleen een collega.
We zien "iemand die mij altijd bekritiseert."
We zien niet alleen een klant.
We zien "een moeilijke onderhandelaar."
We zien niet alleen ons lichaam.
We zien "iemand die ouder wordt", "niet goed genoeg is" of "succesvol moet zijn".
Onze geest plakt voortdurend betekenissen op neutrale gebeurtenissen. Vervolgens vergeten we dat wij die betekenissen zelf hebben toegevoegd. Het beeld dat ontstaat, nemen we vervolgens aan voor de werkelijkheid.
Dat is wat de Cursus bedoelt met beelden maken.
Ware visie
De les spreekt ook over "ware visie". Dat is geen bovennatuurlijk vermogen. Het verwijst naar een manier van kijken die niet langer volledig bepaald wordt door het verleden.
Ware visie ontstaat wanneer je even niet weet.
Wanneer je oordeel stilvalt.
Wanneer je nieuwsgierig kunt kijken.
Wanneer je aanwezig bent zonder direct te benoemen wat iets betekent.
Misschien herken je momenten waarop je plotseling naar een boom kijkt en deze werkelijk ziet, zonder gedachten. Of wanneer je naar een geliefde kijkt en alle verhalen even wegvallen. Er blijft dan een directe ervaring over.
Dat zijn kleine openingen naar een andere manier van waarnemen.
De lichtmomenten
De Cursus beschrijft dat mensen soms lichtverschijnselen kunnen ervaren, zoals lichtrandjes om voorwerpen of andere subtiele veranderingen in waarneming. Voor sommigen gebeurt dit letterlijk. Voor anderen niet.
Belangrijker dan het verschijnsel zelf is waar het naar verwijst.
De vertrouwde manier van kijken begint zachter te worden.
Je beseft dat wat jij altijd als absolute werkelijkheid beschouwde, misschien niet het hele verhaal is.
De vaste structuur van het ego krijgt kleine scheurtjes.
Dat kan bevrijdend zijn, maar soms ook verwarrend. Daarom zegt de Cursus: wees er niet bang voor.
Non dualistische duiding
In de Zentraditie spreekt men over "de beginner's mind". De uitnodiging is om de werkelijkheid te ontmoeten zonder het filter van weten. Niet kijken vanuit herinnering, maar vanuit directe aanwezigheid.
In Advaita Vedanta wordt gesproken over Maya, de sluier van schijn die maakt dat wij onze mentale constructies voor werkelijkheid aanzien. Achter deze projecties bevindt zich het onveranderlijke bewustzijn, Atman, dat één is met Brahman.
Binnen het boeddhisme wordt gewezen op het ontstaan van lijden door conceptvorming. Wij creëren een wereld van labels en identificaties en raken vervolgens gevangen in die mentale constructies. Het inzicht in Sunyata, leegte, bevrijdt ons van de gedachte dat onze interpretaties absoluut waar zijn.
Het taoïsme nodigt uit tot leven in overeenstemming met de Tao, de levende werkelijkheid die voorafgaat aan onze oordelen en categorieën. Zodra wij alles willen vastleggen in definities, verliezen wij het contact met de natuurlijke stroom.
Binnen de soefi traditie spreekt men over het polijsten van de spiegel van het hart. Het ego vervormt onze blik. Een zuiver hart weerspiegelt de werkelijkheid helderder.
Ook in het christendom klinkt iets vergelijkbaars door. Jezus zegt: "Wie ogen heeft om te zien, die zie." Daarmee wordt niet alleen lichamelijk zien bedoeld, maar een dieper geestelijk onderscheidingsvermogen.
Toepassing voor professionals, leiders, trainers en coaches
Deze les heeft verrassend veel praktische waarde.
Als leider zie je medewerkers vaak door het beeld dat je eerder van hen hebt gevormd.
"Zij is lastig."
"Hij is niet ambitieus."
"Die afdeling werkt toch nooit mee."
Wanneer je deze beelden als waarheid beschouwt, ga je je ernaar gedragen. Je bevestigt onbewust steeds opnieuw hetzelfde verhaal.
Bewuste leiders leren hun beelden tijdelijk tussen haakjes te zetten.
Ze stellen zichzelf vragen als:
-
Wat zie ik werkelijk?
-
Welk verhaal vertel ik hierover?
-
Welke aannames kleuren mijn waarneming?
-
Wat zou ik zien als ik deze situatie voor het eerst ontmoette?
Ook in sales is dit waardevol.
Een klant wordt dan niet langer "de prijsdrukker" of "de moeilijke beslisser". Je ontmoet opnieuw een mens met behoeften, verlangens en zorgen. Dat opent ruimte voor echte verbinding.
Voor coaches en trainers is deze les misschien nog relevanter.
Veel cliënten leven vanuit beelden:
"Ik ben onzeker."
"Ik ben een perfectionist."
"Ik ben niet goed genoeg."
De coach hoeft die beelden niet te bestrijden. Hij kan helpen onderzoeken:
"Is dit wie je bent, of is dit een beeld dat je over jezelf bent gaan geloven?"
Vaak ontstaat daar beweging. Niet doordat iemand een nieuw verhaal krijgt, maar doordat hij ontdekt dat hij méér is dan het verhaal.
Praktische oefening voor vandaag
Kijk vandaag eens naar een aantal gewone dingen om je heen.
Een kop koffie.
Je laptop.
Je partner.
Een collega.
Jezelf in de spiegel.
Zeg vervolgens rustig:
"Dit is een beeld dat ik heb gemaakt."
Merk op wat er gebeurt.
Niet om te ontkennen dat iets bestaat.
Maar om te erkennen dat jouw ervaring ervan mede gevormd wordt door jouw geest.
Misschien ontstaat er een klein beetje ruimte.
Misschien kijk je iets frisser.
Misschien zie je dat je niet verplicht bent ieder oud verhaal opnieuw te geloven.
En misschien is dat precies het begin van ware visie.
Reflectievraag
Welke beelden over jezelf, anderen of de wereld ben jij zo vaak gaan herhalen dat je ze bent gaan aanzien voor de waarheid? En wat zou er mogelijk worden als je bereid bent ze vandaag opnieuw te bekijken?
bodmamu