Deze les behoort tot de meest uitdagende en tegelijkertijd meest bevrijdende lessen uit het werkboek. Wanneer je haar oppervlakkig leest, kan ze zelfs weerstand oproepen. Hoe kun je immers zeggen dat oorlog, ziekte, verlies en rampen niet werkelijk zijn? We zien ze toch gebeuren. We voelen toch pijn. We kennen toch angst.
Om deze les te begrijpen, moeten we eerst begrijpen wat Een Cursus in Wonderen bedoelt met het woord werkelijkheid.
Wat deze les werkelijk zegt
De les zegt niet dat mensen geen pijn ervaren.
De les zegt niet dat je het lijden van anderen moet ontkennen.
De les zegt niet dat je onverschillig moet worden voor onrecht of verdriet.
De les maakt onderscheid tussen twee niveaus.
Het eerste niveau is de wereld van vorm. De wereld van lichamen, gebeurtenissen, geschiedenis, conflicten, ziekte en verlies. Dat is de wereld die wij dagelijks ervaren.
Het tweede niveau is de Werkelijkheid met een hoofdletter. Dat wat God geschapen heeft. Liefde. Eenheid. Heelheid. Onschuld. Het onveranderlijke leven zelf.
Volgens de Cursus kan God, die pure Liefde is, niets scheppen dat tegengesteld is aan Zijn natuur. Angst, haat, vernietiging en afgescheidenheid kunnen daarom geen ultieme werkelijkheid bezitten. Zij zijn geen scheppingen van God, maar voortbrengselen van een denkgeest die zichzelf als afgescheiden ervaart.
De les nodigt je uit om niet langer uitsluitend vanuit angst naar de wereld te kijken, maar om te leren zien vanuit een dieper perspectief.
De betekenis van "het is geen werkelijkheid"
Wanneer de les zegt:
"God heeft die oorlog niet geschapen, en dus is hij geen werkelijkheid."
bedoelt zij:
Deze oorlog behoort niet tot de eeuwige waarheid van wie wij zijn.
Liefde is werkelijk.
Angst is tijdelijk.
Heelheid is werkelijk.
Versplintering is een vergissing.
Verbondenheid is werkelijk.
Afgescheidenheid is een droom.
De Cursus probeert onze identificatie met die droom losser te maken.
Niet om ons ongevoelig te maken, maar juist om ons te herinneren aan wat nooit verloren is gegaan.
Een non dualistische duiding
Binnen Advaita Vedanta spreekt men over Brahman, het absolute bewustzijn dat de enige uiteindelijke werkelijkheid is. De wereld van afgescheiden vormen wordt Maya genoemd, niet omdat zij niet verschijnt, maar omdat zij niet is wat zij lijkt te zijn. We verwarren het tijdelijke met het eeuwige.
Binnen het Zenboeddhisme wordt gewezen op Sunyata, leegte. Dingen hebben geen afgescheiden, vaste identiteit. Ons lijden ontstaat doordat wij onze gedachten en interpretaties voor absoluut waar houden.
In het taoïsme spreekt men over het Tao, de natuurlijke orde die voorafgaat aan onze mentale indelingen van goed en slecht, winst en verlies. Verzet tegen wat is veroorzaakt strijd. Afstemming brengt vrede.
Binnen het soefisme bestaat het begrip Al Haqq, de Werkelijkheid. De mens lijdt doordat hij vergeet dat hij uit de Ene voortkomt en zich identificeert met zijn beperkte zelfbeeld.
Ook binnen de christelijke mystiek vinden we deze gedachte terug. Het Koninkrijk van God bevindt zich niet ergens buiten ons, maar is reeds aanwezig. De diepste waarheid van de mens is niet zonde of afgescheidenheid, maar zijn oorsprong in God.
Hoewel de woorden verschillen, wijzen deze tradities naar hetzelfde inzicht. Er is een dimensie van Zijn die onaangetast blijft door de golven van de wereld.
Waarom deze les angst kan oproepen
De Cursus benoemt eerlijk dat deze oefeningen lastig kunnen zijn.
Wanneer wij onze gebruikelijke manier van kijken loslaten, verliezen we tijdelijk onze vertrouwde houvast. Zelfs als dat houvast bestaat uit zorgen, controle en rampscenario's.
Het ego fluistert:
"Als ik mijn angst loslaat, ben ik niet meer voorbereid."
"Als ik mijn zorgen opgeef, ben ik onverantwoordelijk."
"Als ik dit anders ga zien, neem ik het leven niet serieus."
Maar achter die angst ligt iets anders.
Vrijheid.
Je hoeft niet voortdurend op je hoede te zijn.
Je hoeft niet elk rampscenario vooraf uit te denken.
Je hoeft niet alles te controleren om veilig te zijn.
De les zegt dat onder alle angst een werkelijkheid bestaat waarin je gedragen wordt.
Toepassing in het dagelijks leven
Misschien ben je bang dat je partner ziek wordt.
Misschien ben je bang voor financiële problemen.
Misschien ben je bang om afgewezen te worden.
Misschien ben je bang dat je kinderen iets overkomt.
De oefening nodigt je uit om die angst niet weg te drukken, maar haar bewust aan te kijken:
"God heeft deze angstige toekomst die ik nu projecteer niet geschapen, en dus is zij geen werkelijkheid."
Daarmee ontken je niet dat je bang bent.
Je ontkent alleen dat angst de waarheid is.
Je kiest ervoor je niet volledig met die angst te identificeren.
Voor professionals, leiders, trainers en coaches
In organisaties leven talloze collectieve illusies.
"Als ik niet perfect presteer, ben ik niet goed genoeg."
"Mijn waarde hangt af van mijn resultaten."
"Concurrentie betekent dat er tekort is."
"Kwetsbaarheid is zwakte."
"Controle geeft veiligheid."
Deze overtuigingen sturen gedrag, besluitvorming en relaties. Ze creëren stress, wantrouwen en uitputting.
Bewust leiderschap vraagt het vermogen om die verhalen te onderzoeken.
Is deze gedachte werkelijk waar?
Dient zij liefde of angst?
Brengt zij verbinding of afscheiding?
Een leider die vanuit aanwezigheid handelt, ziet door de collectieve angst heen. Hij of zij erkent problemen zonder zich ermee te identificeren. Daardoor ontstaat ruimte voor helderheid, compassie en moedige keuzes.
Ook in coaching is dit essentieel. Veel cliënten lijden niet alleen onder omstandigheden, maar vooral onder de betekenis die zij eraan geven. Door die betekenis ter discussie te stellen, ontstaat ruimte voor nieuwe mogelijkheden.
Niet vanuit naïef positivisme.
Maar vanuit een diep vertrouwen dat de essentie van de mens heel gebleven is.
Reflectievragen
Welke gruwels draag ik voortdurend met mij mee in mijn verbeelding?
Welke rampscenario's projecteer ik op mijn toekomst?
Welke overtuigingen beschouw ik als absolute waarheid?
Wat gebeurt er wanneer ik voorzichtig onderzoek of angst misschien niet het laatste woord heeft?
Welke werkelijkheid wordt zichtbaar wanneer liefde mijn uitgangspunt wordt?
Praktische oefening
Sluit je ogen.
Breng een situatie in gedachten die je vrede verstoort.
Noem haar zo concreet mogelijk.
Zeg vervolgens langzaam:
"God heeft dit niet geschapen, en dus is dit niet de uiteindelijke werkelijkheid."
Adem rustig in en uit.
Voel dat er achter jouw gedachten een stille aanwezigheid bestaat die onaangetast blijft.
Sluit af met:
God heeft geen betekenisloze wereld geschapen.
Misschien hoef je vandaag nog niet volledig te begrijpen wat deze woorden betekenen. Het is voldoende om een klein beetje bereid te zijn om anders te kijken.
Misschien is liefde werkelijker dan angst.
Misschien is heelheid dieper dan wat gebroken lijkt.
Misschien ben jij meer dan het verhaal dat je over deze wereld bent gaan geloven.
bodmamu