Deze les behoort tot de meest radicale uitspraken van Een Cursus in Wonderen. Op het eerste gezicht kan ze zelfs hard of onrealistisch klinken. We ervaren immers allemaal pijn, verdriet, verlies en angst. Toch spreekt de Cursus hier niet over het ontkennen van menselijke ervaringen. Ze maakt een onderscheid tussen wie jij werkelijk bent en wat jouw ego ervaart.
De les zegt niet dat pijn niet gevoeld wordt. Ze zegt dat pijn niet jouw identiteit is.
Wanneer jij zegt: "Ik ben verdrietig", "Ik ben depressief", "Ik ben een mislukkeling" of "Ik ben mijn verleden", dan versmelt jouw identiteit met een tijdelijke ervaring. Precies dat is volgens de Cursus de vergissing.
De waarheid is niet dat jij lijdt.
De waarheid is dat jij degene bent die zich bewust is van het lijden.
Dat bewustzijn zelf blijft onaangetast.
Wat betekent dit in gewone taal?
Iedereen kent momenten waarop het leven zwaar voelt. Een relatie eindigt. Je gezondheid laat je in de steek. Je baan verandert. Er ontstaat angst over geld of de toekomst.
De eerste reactie van het ego is altijd dezelfde:
"Dit ben ik."
Maar deze les nodigt uit tot een subtiele verschuiving.
Niet:
"Ik ben mijn angst."
Maar:
"Er wordt angst ervaren."
Niet:
"Ik ben mijn verdriet."
Maar:
"Verdriet verschijnt in mijn bewustzijn."
Dat kleine verschil verandert alles.
Want wat verschijnt, kan ook weer verdwijnen.
Wat jij bent, blijft.
De non duale betekenis
Vrijwel alle grote non duale tradities wijzen naar dezelfde waarheid.
In het Upanishads wordt gesproken over Atman, het onveranderlijke Zelf dat één is met Brahman, de absolute werkelijkheid. Lijden behoort tot de wereld van Maya, de schijnbare werkelijkheid, niet tot het ware Zelf.
Binnen het Advaita Vedanta zegt Ramana Maharshi steeds opnieuw:
"Vraag jezelf af: Wie is het die lijdt?"
Wanneer je werkelijk onderzoekt wie die 'ik' is, blijft uiteindelijk alleen bewustzijn over.
In het Zen wordt gesproken over de oorspronkelijke natuur die nooit beschadigd raakt. Gedachten, emoties en pijn komen en gaan als wolken, terwijl de open hemel onveranderd blijft.
Het Taoïsme leert dat verzet tegen de stroom van het leven lijden vergroot. Door terug te keren naar de Tao Te Ching ontstaat vanzelf rust.
Ook de Cursus wijst uiteindelijk naar dezelfde ervaring.
Jouw ware Zelf is nooit geboren.
Kan dus ook niet sterven.
En kan daarom ook niet werkelijk lijden.
De psychologische betekenis
Psychologisch gezien sluit deze les verrassend goed aan bij moderne inzichten.
Binnen de Acceptance and Commitment Therapy spreekt men over zelf als context.
Je bent niet je gedachten.
Je bent niet je emoties.
Je bent de ruimte waarin gedachten en emoties verschijnen.
Dat betekent niet dat gevoelens verdwijnen.
Het betekent dat je er niet meer volledig door wordt bepaald.
Juist daardoor ontstaat vrijheid.
Voor professionals, leiders, trainers en coaches
Voor leiders is deze les van enorme waarde.
Veel professionals identificeren zich volledig met hun prestaties.
"Ik ben succesvol."
"Ik ben afgewezen."
"Ik ben mijn omzet."
"Ik ben mijn functie."
Maar zodra identiteit verbonden raakt aan prestaties ontstaat voortdurende spanning.
Een afwijzing voelt dan als een aanval op jezelf.
Een slechte maand voelt als persoonlijk falen.
Deze les nodigt uit tot een andere manier van werken.
Je bént niet je resultaten.
Je bént degene die resultaten ervaart.
Vanuit die vrijheid ontstaat juist meer creativiteit, meer moed en meer veerkracht.
Ook in coaching is dit een fundamentele verschuiving.
Help mensen niet alleen hun problemen op te lossen.
Help hen ontdekken dat zij groter zijn dan hun problemen.
Dat verandert de relatie met angst, stress en onzekerheid volledig.
Praktische oefening voor vandaag
Wanneer vandaag iets gebeurt dat spanning oproept, stel jezelf dan rustig drie vragen.
-
Wat wordt er op dit moment ervaren?
-
Is dit werkelijk wie ik ben?
-
Wie is degene die zich bewust is van deze ervaring?
Blijf vervolgens enkele ademhalingen aanwezig zonder het antwoord met je hoofd te zoeken.
Vaak ontstaat er vanzelf meer ruimte.
En in die ruimte wordt zichtbaar dat de ervaring verandert, terwijl jij als bewustzijn aanwezig blijft.
Affirmatie
Vandaag herinner ik mij dat ervaringen komen en gaan.
Gedachten komen en gaan.
Gevoelens komen en gaan.
Mijn ware Zelf blijft onveranderlijk aanwezig.
Ik ben zoals God mij geschapen heeft.
bodmamu