De kern van deze les is eenvoudig, maar diepgaand: wat wij aanvallen, vrezen wij eerst. En wat wij vrezen, hebben wij meestal zelf gemaakt in onze gedachten.
Een Cursus in Wonderen stelt hier dat er geen wreedheid in God bestaat en daarom ook niet in onze ware natuur. Wreedheid, oordeel, aanval en verdediging zijn geen eigenschappen van wie wij werkelijk zijn. Ze ontstaan wanneer we onszelf zien als een afgescheiden persoon die zich moet beschermen tegen een vijandige wereld.
De les legt een mechanisme bloot dat bijna iedereen kent. We voelen ons bedreigd, gekwetst of onzeker. Vervolgens gaan we ons verdedigen. Misschien met boosheid, kritiek, terugtrekken, controle, gelijk willen krijgen of anderen verantwoordelijk maken voor hoe wij ons voelen. We denken dat die verdediging ons veiligheid geeft. Maar volgens de Cursus gebeurt precies het tegenovergestelde.
Door ons te verdedigen maken we de bedreiging werkelijk.
De angst wordt sterker omdat we haar serieus nemen.
De vijand die buiten ons leek te bestaan, blijkt uiteindelijk een gedachte in onszelf te zijn.
Dat betekent niet dat moeilijke situaties niet bestaan. Het betekent dat de angst die wij eraan koppelen niet door de situatie zelf wordt veroorzaakt, maar door onze interpretatie ervan.
Wat betekent dit in gewone taal?
Stel dat iemand kritiek op je heeft.
Het ego zegt:
"Ik moet mezelf verdedigen."
"Ik moet bewijzen dat ik gelijk heb."
"Ik moet terugvechten."
De Cursus zegt:
"Kijk eerst eens of er werkelijk gevaar is."
Vaak blijkt dat de pijn vooral ontstaat doordat een beeld van jezelf wordt bedreigd. Niet jouw werkelijke Zelf, maar een idee over wie je denkt te moeten zijn.
Wanneer je die verdediging loslaat, ontstaat ruimte. Dan zie je dat jouw vrede nooit werkelijk afhankelijk was van de mening van die ander.
De non dualistische betekenis
Deze les sluit opvallend goed aan bij verschillende non dualistische tradities.
In het zenboeddhisme ontstaat lijden wanneer we ons vastklampen aan een afzonderlijk zelf. Dat zelf voelt zich voortdurend bedreigd en moet zich verdedigen. Vanuit de ervaring van leegte, Sunyata, blijkt er uiteindelijk niemand aanwezig die beschermd hoeft te worden.
In de Advaita Vedanta ontstaat angst door Maya, de illusie van afgescheidenheid. Zodra Atman wordt herkend als één met Brahman, verdwijnt de fundamentele angst. Er is immers geen tweede die jou kan bedreigen.
In het taoïsme ontstaat strijd wanneer we tegen de natuurlijke stroom van de Tao ingaan. Verdediging en aanval versterken juist de spanning. Ontspanning en overgave brengen ons terug in harmonie.
In het soefisme wordt gesproken over het sterven van het kleine zelf. Zolang het ego centraal staat, leeft angst voort. Wanneer alleen de Liefde van God overblijft, verdwijnt de noodzaak tot verdedigen.
Vanuit het christendom
Deze les raakt direct aan de woorden van Jezus:
"Houd van uw vijanden."
Dat betekent niet dat je schadelijk gedrag moet goedkeuren. Het betekent dat je weigert de ander te reduceren tot een vijand. Je kijkt voorbij de uiterlijke vorm naar de gedeelde goddelijke oorsprong.
De Cursus gaat zelfs nog een stap verder. Zij zegt dat de vijand uiteindelijk een projectie van onze eigen angst is.
Toepassing voor professionals, leiders, trainers en coaches
Juist in organisaties zie je hoe sterk verdedigingsmechanismen kunnen zijn.
Een manager voelt zich aangevallen door feedback.
Een ondernemer raakt gefrustreerd door kritiek van klanten.
Een salesprofessional voelt weerstand bij een afwijzing.
Een coach voelt de behoefte zichzelf te bewijzen.
In al deze situaties ontstaat dezelfde vraag:
"Wat probeer ik eigenlijk te verdedigen?"
Vaak blijkt het te gaan om een zelfbeeld.
Ik moet succesvol zijn.
Ik moet gewaardeerd worden.
Ik moet competent overkomen.
Ik moet gelijk hebben.
Zodra die identificatie wordt gezien, ontstaat vrijheid. Dan kun je luisteren zonder direct te reageren. Dan wordt feedback informatie in plaats van een aanval.
Bewust leiderschap ontstaat niet door sterkere verdedigingen, maar door minder identificatie.
De krachtigste leider in een ruimte is vaak degene die niets hoeft te verdedigen.
Reflectievragen
Welke persoon of situatie roept momenteel verdediging in mij op?
Welke angst ligt daaronder verborgen?
Wat probeer ik precies te beschermen?
Wie zou ik zijn als ik deze verdediging even losliet?
Kan ik vandaag één situatie tegemoet treden zonder mezelf te verdedigen?
Gebed
Vader, help mij te zien dat mijn verdedigingen mij niet beschermen. Laat mij herkennen dat liefde sterker is dan angst en dat vrede ontstaat wanneer ik ophoud te vechten tegen wat niet werkelijk is. Herinner mij eraan dat Uw natuur liefde is en dat diezelfde liefde mijn ware natuur is.
bodmamu