De zevende les van Een Cursus in Wonderen kan behoorlijk verwarrend klinken: "Ik zie alleen het verleden." Toch raakt deze les aan iets wat we allemaal herkennen. We denken dat we de werkelijkheid zien zoals die nu is, maar in feite kijken we meestal door een bril die gevormd is door onze herinneringen, overtuigingen, ervaringen en verwachtingen.
De Cursus nodigt ons uit om eerlijk te onderzoeken of wij ooit werkelijk onbevangen kijken.
Wat betekent deze les?
Wanneer je iemand ontmoet, zie je die persoon dan echt zoals hij of zij nu is? Of zie je ook alle eerdere ervaringen die je met die persoon hebt gehad?
Wanneer je een vergadering binnenloopt, zie je dan werkelijk wat er op dat moment gebeurt? Of zie je ook eerdere successen, mislukkingen, afwijzingen, complimenten en teleurstellingen?
Volgens deze les wordt vrijwel al onze waarneming gekleurd door het verleden. We herkennen, vergelijken, beoordelen en interpreteren voortdurend op basis van wat we eerder hebben meegemaakt.
Dat is op zichzelf niet verkeerd. Het is een natuurlijke eigenschap van het menselijk brein. Maar het probleem ontstaat wanneer we denken dat onze interpretatie de werkelijkheid ís.
De les zegt eigenlijk:
"Je ziet niet alleen wat er nu is. Je ziet vooral wat je geleerd hebt te zien."
Een hedendaags voorbeeld
Stel dat iemand op je werk kortaf reageert.
Je denkt misschien:
"Zie je wel, hij waardeert me niet."
Maar misschien heeft die collega slecht geslapen, zorgen thuis of stress over een deadline.
Wat jij ziet, wordt mede bepaald door eerdere ervaringen. Misschien ben je vroeger vaak bekritiseerd. Misschien ben je gevoelig geworden voor afwijzing. Het verleden projecteert zich op het heden.
We reageren dan niet alleen op wat er gebeurt.
We reageren op wat het ons doet herinneren.
De diepere uitnodiging
De Cursus vraagt niet om je geheugen uit te schakelen. Zij nodigt je uit om nieuwsgierig te worden naar je automatische interpretaties.
Zou het kunnen dat ik niet alles zie?
Zou het kunnen dat mijn verhaal over deze situatie niet de enige waarheid is?
Zou ik bereid zijn om opnieuw te kijken?
In die bereidheid ontstaat ruimte. Er komt minder onmiddellijk oordeel en meer openheid.
Non dualistische duiding
Binnen het zenboeddhisme wordt gesproken over de beginnersgeest, een open geest die niet gevangen zit in weten. De zenmeester ziet iedere ontmoeting als nieuw.
In het Advaita Vedanta wordt geleerd dat Maya, de sluier van conditionering, maakt dat wij de werkelijkheid niet direct ervaren. We zien door de filters van onze identificaties en overtuigingen. Werkelijk zien ontstaat wanneer die identificatie wegvalt en het zuivere gewaarzijn overblijft.
Het taoïsme benadrukt het spontaan meegaan met het leven zoals het zich ontvouwt. Oude concepten kunnen ons verwijderen van het levende Tao, dat zich alleen in het huidige moment openbaart.
Binnen het soefisme spreekt men over het polijsten van de spiegel van het hart. Oude pijn, gehechtheden en beelden vertroebelen de spiegel. Wanneer die wordt gereinigd, weerspiegelt zij de werkelijkheid helderder.
De gnostische traditie zag onbewuste conditionering als een vorm van slaap. Werkelijke kennis, gnosis, ontstaat wanneer wij ontwaken uit onze automatische patronen.
Vanuit traditionele religies
Binnen het christendom klinkt iets soortgelijks door in Jezus' woorden: "Wie oren heeft om te horen, laat hij horen." Werkelijk luisteren vraagt loskomen van vooroordelen en verharding van het hart.
In de islam wordt gesproken over het zuiveren van de nafs, het ego dat de werkelijkheid kleurt vanuit begeerte, angst en oude identificaties.
Binnen het hindoeïsme leert men dat Samskara's, mentale indrukken uit het verleden, onze waarneming beïnvloeden. Spirituele oefening helpt deze patronen te herkennen en te overstijgen.
Hoewel de taal verschilt, wijzen al deze tradities naar dezelfde mogelijkheid: het leven opnieuw ontmoeten zonder volledig gevangen te zijn in oude verhalen.
Toepassing voor professionals, leiders, trainers en coaches
Juist in organisaties speelt deze les voortdurend.
Een leidinggevende denkt: "Die medewerker is ongemotiveerd."
Een verkoper denkt: "Deze klant gaat toch niet kopen."
Een trainer denkt: "Deze groep is moeilijk."
Een coach denkt: "Ik weet precies wat hier speelt."
Maar wat als dat vooral oude ervaring is die zich herhaalt?
Bewust leiderschap vraagt het vermogen om telkens opnieuw te kijken.
Niet vanuit naïviteit, maar vanuit aanwezigheid.
Enkele reflectievragen:
• Welke aannames maak ik over deze persoon?
• Welke eerdere ervaringen kleuren mijn oordeel?
• Wat zie ik feitelijk gebeuren?
• Wat zou ik opmerken als ik deze situatie voor het eerst zou ontmoeten?
• Welke nieuwe mogelijkheid ontstaat wanneer ik mijn verhaal even parkeer?
Voor salesprofessionals kan dit een wereld van verschil maken. Iedere klant wordt dan niet langer benaderd vanuit eerdere afwijzingen of successen, maar vanuit oprechte nieuwsgierigheid. Dat leidt tot beter luisteren, meer verbinding en vaak ook betere resultaten.
Praktische oefening
Kies vandaag drie momenten waarop je merkt dat je direct een oordeel hebt.
Sta even stil.
Adem rustig in en uit.
Zeg dan innerlijk:
"Misschien zie ik dit door de bril van gisteren."
En vraag jezelf vervolgens af:
"Wat is er nu werkelijk aanwezig?"
Misschien ontdek je dat het heden veel ruimer is dan het verhaal dat je er automatisch over vertelt.
Dat is de bevrijdende kracht van deze les.
Niet dat het verleden verdwijnt.
Maar dat het verleden niet langer bepaalt wat jij vandaag kunt zien.
bodmamu