Deze les raakt de kern van wat Een Cursus in Wonderen onder vergeving verstaat. Niet vergeving als het goedpraten van gedrag, maar als het loslaten van de mentale filters die ons verhinderen de waarheid te zien.
De les stelt iets radicaals: iedere keuze die we maken is uiteindelijk een keuze tussen een grief en een wonder. Een grief is hier elke vorm van verwijt, oordeel, irritatie, teleurstelling, boosheid of slachtofferschap. Een wonder is een verschuiving in waarneming, van angst naar liefde, van afscheiding naar verbondenheid.
Wanneer we een grief vasthouden, kijken we niet meer naar de persoon zelf. We kijken naar ons oordeel over die persoon. Het oordeel wordt een scherm waarachter de werkelijkheid verborgen raakt. De ander verdwijnt achter onze interpretatie.
De les nodigt ons uit dat scherm neer te leggen.
Niet omdat de ander perfect is.
Niet omdat er nooit iets gebeurd is.
Maar omdat onze grieven ons blind maken voor een diepere waarheid.
Wat wordt bedoeld met "verlosser"?
Voor veel mensen klinkt dit woord zwaar of religieus. In hedendaagse taal zou je kunnen zeggen:
Iedere persoon die irritatie, weerstand of pijn in je oproept, laat je precies zien waar je nog niet vrij bent.
Die persoon wordt daardoor een spiegel.
Niet jouw vijand, maar jouw leraar.
Niet de oorzaak van jouw lijden, maar degene die zichtbaar maakt waar nog gehechtheid, angst of oordeel aanwezig is.
De les vraagt je daarom juist iemand te kiezen die weerstand oproept. Niet iemand die gemakkelijk lief te hebben is.
Daar zit immers de grootste kans op groei.
De psychologische betekenis
Vanuit de moderne psychologie herkennen we hier projectie.
We zien vaak niet de ander zoals hij werkelijk is. We zien onze verwachtingen, oude pijn, overtuigingen en onverwerkte emoties.
Wanneer iemand niet voldoet aan het beeld dat wij van hem hebben gemaakt, ontstaat frustratie.
De les wijst hier scherp op:
Vaak lijden we niet onder de ander, maar onder het verschil tussen wie de ander is en wie wij vinden dat hij zou moeten zijn.
De grief ontstaat precies in die kloof.
Het wonder ontstaat wanneer die verwachting wordt losgelaten.
Zen, Advaita en andere non dualistische tradities
In het zenboeddhisme wordt vaak gesproken over het zien zonder voorkeur en afkeer.
De geest creëert voortdurend onderscheidingen:
goed en slecht,
vriend en vijand,
prettig en onprettig.
Volgens Zen verduisteren deze voorkeuren de werkelijkheid.
Wanneer de voorkeur wegvalt, verschijnt wat er altijd al was.
Dat lijkt sterk op wat deze les beschrijft.
In de Advaita Vedanta wordt gezegd dat we leven onder de invloed van Maya, de sluier van misperceptie. We zien afgescheiden personen terwijl de diepste werkelijkheid één is: Brahman.
Wanneer de sluier van oordeel verdwijnt, herkennen we dezelfde essentie in iedereen.
In het taoïsme ontstaat lijden zodra we ons verzetten tegen wat is. Het Tao stroomt vrij, maar onze voorkeuren blokkeren de natuurlijke beweging van het leven.
In het soefisme wordt gezegd dat ieder mens een spiegel van het Goddelijke is. Hoe meer de spiegel van ons hart wordt gepolijst, hoe meer we die goddelijke aanwezigheid in anderen herkennen.
Vanuit het christendom
Deze les sluit sterk aan bij de woorden van Jezus:
"Heb uw vijanden lief."
Dat betekent niet dat je schadelijk gedrag moet goedkeuren.
Het betekent dat je voorbij het gedrag leert kijken naar de diepere werkelijkheid van de mens.
De mens die achter zijn angst, fouten en vergissingen nog steeds een kind van God is.
Toepassing voor professionals, leiders, coaches en ondernemers
Deze les is bijzonder praktisch.
In organisaties ontstaan conflicten bijna altijd doordat mensen elkaar zien door de bril van verwachtingen.
De medewerker die niet levert.
De klant die lastig doet.
De collega die weerstand biedt.
De manager die onvoldoende steun geeft.
De vraag van deze les is:
Zie ik de werkelijkheid, of zie ik mijn verhaal over deze persoon?
Een coach kan een cliënt helpen door vragen te stellen als:
-
Welke verwachting heb je van deze persoon?
-
Wat gebeurt er als je die verwachting even loslaat?
-
Wat zie je dan werkelijk?
-
Wat leert deze situatie je over jezelf?
-
Welke kwaliteit probeert deze persoon in jou wakker te maken?
Vaak blijkt dat de grootste irritatie de grootste groeikans bevat.
De persoon die jou uitdaagt, ontwikkelt jouw geduld.
De kritische klant ontwikkelt jouw luistervermogen.
De veeleisende manager ontwikkelt jouw stevigheid.
De lastige collega ontwikkelt jouw compassie.
Wat eerst een probleem leek, wordt een leermeester.
Dat is precies het wonder waar deze les over spreekt.
Praktische oefening voor vandaag
Kies één persoon die momenteel weerstand oproept.
Sluit je ogen.
Zie die persoon voor je.
Laat alle oordelen, verwijten en verhalen bewust naar boven komen.
Vraag jezelf daarna af:
"Wat als dit niet de volledige waarheid is?"
Kijk vervolgens voorbij het gedrag.
Voorbij de persoonlijkheid.
Voorbij de irritatie.
En vraag:
"Welke kwaliteit van licht, menselijkheid of bewustzijn leeft ook in deze persoon?"
Blijf daar enkele minuten bij.
Misschien ervaar je niet direct een wonder.
Maar iedere keer dat een oordeel iets zachter wordt, ontstaat er meer ruimte voor liefde, begrip en vrijheid.
En precies daar begint het wonder.
Gebed
Laat wonderen alle grieven vervangen.
Laat mij voorbij mijn oordelen kijken.
Laat mij het licht zien dat achter iedere vorm verborgen ligt.
Laat mij ontdekken dat wat ik zoek in mijzelf aanwezig is, en daarom ook in ieder ander.
bodmamu