Les 68 raakt een van de meest fundamentele thema's van Een Cursus in Wonderen. Een grief is volgens de Cursus niet zomaar een irritatie, teleurstelling of verwijt. Een grief is elke gedachte waarmee we ons afscheiden van een ander. Iedere keer dat we iemand vastzetten in een oordeel, bevestigen we tegelijkertijd een beeld van onszelf als afgescheiden individu.
De les zegt iets opvallends: liefde koestert geen grieven. Niet omdat liefde alles goedkeurt, maar omdat liefde de eenheid blijft zien achter het gedrag. Wanneer we een grief vasthouden, richten we onze aandacht op wat ons scheidt. Wanneer we vergeven, richten we onze aandacht op wat ons verbindt.
Wat betekent dit in gewone taal?
Iedereen kent het gevoel van gekwetst zijn. Iemand zegt iets, doet iets of laat juist iets na. Vervolgens ontstaat er een verhaal in ons hoofd:
"Dat had hij niet mogen doen."
"Zij begrijpt mij niet."
"Ik vertrouw hem niet meer."
Dat verhaal lijkt ons te beschermen, maar in werkelijkheid sluiten we onszelf ermee op. De ander loopt misschien gewoon verder met zijn leven, terwijl wij de gebeurtenis keer op keer herbeleven.
De les stelt dat een grief uiteindelijk niet de ander gevangen houdt, maar onszelf.
De psychologische betekenis
Vanuit de moderne psychologie kun je zeggen dat een grief een vorm van mentale identificatie is. We blijven vasthouden aan een gebeurtenis uit het verleden en maken die onderdeel van onze identiteit.
Dan worden we:
de afgewezen persoon,
de verraden partner,
de miskende werknemer,
de niet gewaardeerde professional.
Hoe langer we dat verhaal herhalen, hoe sterker het onderdeel wordt van ons zelfbeeld.
Vergeving betekent in deze context niet dat je gedrag goedkeurt. Vergeving betekent dat je weigert je identiteit te laten bepalen door wat er gebeurd is.
De non dualistische visie
In de non dualistische tradities wordt hetzelfde inzicht op verschillende manieren verwoord.
In het zenboeddhisme ontstaat lijden doordat de geest vasthoudt. De gebeurtenis zelf is voorbij, maar de denkgeest blijft haar telkens opnieuw creëren. Loslaten brengt ons terug naar de directe ervaring van dit moment.
In de Advaita Vedanta wordt geleerd dat ons ware Zelf, Atman, nooit werkelijk beschadigd kan worden. Grieven ontstaan doordat wij ons identificeren met het persoonlijke zelf in plaats van met het onveranderlijke bewustzijn dat wij in essentie zijn.
In het taoïsme ontstaat spanning wanneer wij ons verzetten tegen de natuurlijke stroom van het leven. Een grief is een voortdurende innerlijke weerstand tegen wat al gebeurd is.
Binnen de soefitraditie wordt het hart gezien als een spiegel. Wrok en verwijten maken die spiegel troebel. Liefde maakt haar weer helder.
Al deze tradities wijzen uiteindelijk naar dezelfde richting: onze ware natuur is vrij, heel en verbonden. Grieven laten ons die werkelijkheid vergeten.
Vanuit religieuze tradities
In het christendom klinkt hetzelfde principe door in de oproep van Jezus om zeventig maal zevenmaal te vergeven. Niet omdat de ander dat verdient, maar omdat liefde de ware natuur van God weerspiegelt.
Binnen de islam wordt Allah beschreven als Ar Rahman en Ar Rahim, de Meest Barmhartige en Genadevolle. Vergeving wordt gezien als een weg om dichter bij die goddelijke eigenschappen te komen.
In het hindoeïsme wordt geleerd dat gehechtheid en afkeer de mens gevangen houden in Maya, de wereld van illusie. Vergeving helpt die sluier op te tillen.
Voor professionals, leiders, trainers en coaches
Deze les is bijzonder praktisch in organisaties.
Veel energie gaat verloren aan oude verhalen:
"Die collega werkt altijd tegen."
"Mijn manager waardeert mij niet."
"Die klant is onmogelijk."
"Mijn vorige werkgever heeft mij tekortgedaan."
Zodra zo'n verhaal zich vastzet, kijken we niet meer naar de werkelijkheid maar naar onze interpretatie ervan.
Bewuste leiders leren daarom steeds opnieuw onderscheid maken tussen feiten en verhalen.
Een krachtige coachvraag hierbij is:
"Wat gebeurt er als je deze persoon niet langer ziet als probleem, maar als mens?"
Of:
"Welke energie komt er vrij wanneer je stopt met het verdedigen van je gelijk?"
Vaak blijkt dat creativiteit, verbinding en oplossingsgericht denken onmiddellijk toenemen wanneer een oude grief wordt losgelaten.
Reflectie
Denk vandaag eens aan iemand tegenover wie je nog steeds weerstand voelt.
Vraag jezelf vervolgens af:
Wat kost het mij om dit verhaal vast te houden?
En misschien nog belangrijker:
Wie zou ik zijn zonder deze grief?
Dat is precies waar deze les naartoe wijst. Achter iedere grief wacht een stukje vrijheid. Achter iedere vorm van vergeving wacht een dieper besef van wie je werkelijk bent.
Kernzin
Liefde koestert geen grieven. Wanneer ik mijn grieven loslaat, herinner ik mij weer wie ik werkelijk ben.
bodmamu